De spiegel dient niet langer uitsluitend om de ruimte visueel te vergroten. In hedendaagse interieurontwerpen wordt hij een bewust architectonisch element – hij bepaalt de verhoudingen, brengt visuele assen in balans en speelt met licht. Waar is hij echt zinvol en wanneer is het de moeite waard om er rekening mee te houden? Architect Monica Jarosz van Deer Design legt het uit.
Vergroot het alleen maar? Hoe, waar en wanneer plaats je een spiegel in het interieur? Een spiegel in het interieur wordt nog steeds vaak gezien als een snelle truc: het moet de ruimte visueel vergroten, licht weerkaatsen, een smalle hal ‘redden’. In moderne architectuurprojecten speelt het echter een veel complexere rol. Het kan een instrument zijn om een verhaal op te bouwen, verhoudingen te ordenen en soms zelfs een architectonisch element.
Interieurarchitect Monica Jarosz van het interieurarchitectenbureau Deer Design beantwoordt vragen over waar, waarom en in welke fase van het project het zinvol is om een spiegel te gebruiken.
– Het is het beste als spiegels vanaf het begin in het project worden opgenomen. Ze hebben hun eigen verhoudingen, zichtassen en een specifieke taak die moet worden vervuld, – merkt interieurarchitect Monika Jarosz op. – Als ze pas in de ‘afwerkingsfase’ van het interieur verschijnen, benutten ze zelden hun volledige potentieel. In moderne projecten nemen spiegels steeds vaker de vorm aan van grote, rustige glazen panelen – als de schaal van het interieur het toelaat, worden ze een architectonisch element dat als afwerkingsmateriaal wordt beschouwd. Hoewel ze in veel projecten nog steeds de rol vervullen van een bewust ontworpen decoratief accent. Het hangt allemaal af van het idee en de mogelijkheden van het ontwerp.
Een spiegel buiten de badkamer. Waar past deze het beste?
Hoewel de badkamer de meest voor de hand liggende plek voor een spiegel blijft, gebruiken architecten deze graag in heel andere ruimtes van het huis.
Grote glazen panelen en afgeronde vormen maken het mogelijk om de ruimte op een effectieve en tegelijkertijd eenvoudig te realiseren manier te modelleren. Bovendien zijn spiegels een relatief goedkope manier om het interieur af te wisselen en een elegant decoratief accent aan te brengen. Om deze reden worden ze vooral gewaardeerd door interieurontwerpers en architecten, die er de compositie mee kunnen verrijken zonder buitensporige kosten en ingrijpen in de bestaande architectuur.
Een spiegel over de hele muur
Een van de interessantste trends van de afgelopen jaren is het gebruik van spiegels over de hele muur in de woonruimte. Belangrijk is dat deze trend niet alleen betrekking heeft op de hal of gang. In kleine woonkamers of overgangsruimtes tussen functionele zones kan een spiegel de ruimte ‘openen’. Voorwaarde? Een ingetogen vorm, een beperkt aantal onderverdelingen en geen decoratieve lijsten. – Een spiegel over de hele muur is, in tegenstelling tot wat het lijkt, een zeer complexe ontwerpoplossing, – benadrukt de architect van studio Deer Design. – Het is niet geschikt in ruimtes die chaotisch of overladen zijn, omdat de spiegel de verhoudingen van het interieur en het ritme van de indeling verdubbelt, maar ook alle fouten. Daarom komt een dergelijke spiegel in goed ontworpen projecten meestal voor in zones waar de architect volledige controle heeft over wat erin wordt weerspiegeld. Bij een juiste plaatsing kan het de perspectief visueel verlengen, de bliklijn benadrukken of de compositie van natuurlijk licht versterken.
Ook de afmetingen en de wijze van montage spelen een sleutelrol. Een spiegel die de hele muur beslaat, mag er niet uitzien als een opgeplakt element. Het is het beste als het wordt gecombineerd met andere materialen, geen lijst heeft en de indeling, indien aanwezig, voortvloeit uit de logica van de ruimte waarin het zich bevindt.
Spiegels in het trappenhuis – waarom?
Een interessant voorbeeld van een ongebruikelijk gebruik van spiegels is het ontwerp van een huis waarin ze in het trappenhuis zijn geplaatst. Dit is een puur communicatieve ruimte, waarin spiegels, geplaatst op grote vlakken, de blik naar boven en naar beneden leiden, het licht weerkaatsen en het verticale karakter van de ruimte benadrukken. Hun zichtbare scheidingslijnen zijn functioneel en hebben geen negatieve invloed op de esthetiek.
Een spiegel in plaats van een schilderij?
Spiegels kunnen ook een decoratieve functie vervullen, op voorwaarde dat ze niet worden beschouwd als een willekeurige verzameling decoraties. Ongebruikelijke vormen, organische lijnen of composities bestaande uit meerdere ronde spiegels die naast elkaar zijn opgehangen, passen het best op plaatsen waar ze de klassieke wanddecoratie vervangen, zoals een schilderij of een grafische afbeelding.
– Zo’n compositie brengt luchtigheid en speelt tegelijkertijd met het licht, door het te verspreiden en subtieler te reflecteren dan bijvoorbeeld één grote spiegel. Het belangrijkste blijft echter het behoud van de verhoudingen en de harmonie met de rest van het interieur, – voegt de architect toe.
Wanneer een spiegel zin heeft
Hoewel spiegels traditioneel in de hal en de badkamer te vinden zijn, plaatsen we ze steeds vaker op minder voor de hand liggende plekken, bijvoorbeeld in de keuken, de slaapkamer of naast privécollecties. Hun aanwezigheid moet echter altijd een belangrijkere doel hebben.
– Een spiegel moet een reden hebben, – vat architect Monica Jarosz samen. – Als het de verlichting verbetert, de ruimte ordening geeft of een nieuwe kwaliteit toevoegt, wordt het een aantrekkelijk en functioneel interieurelement. Ik ben van mening dat het in elk project vakkundig kan worden ingezet om te benadrukken wat belangrijk is voor de gebruiker. In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld het plaatsen van een grote spiegel achter een weelderige plant, waardoor het effect van een ‘groene hoek’ ontstaat, of het inbouwen van een spiegel in de constructie van een rek waarop een verzameling kleine voorwerpen is uitgestald. Hierdoor zijn spiegels niet alleen decoratief, maar worden ze ook een bewust designinstrument dat benadrukt wat belangrijk is in een bepaald interieur.
