Eén cijfer is genoeg om met een nieuwe blik naar de restauranttafel te kijken: uit onderzoek van Initial, een bedrijf dat gespecialiseerd is in slimme hygiëneoplossingen, blijkt dat er op een smartphone meer dan 3.800 bacteriën per vierkante centimeter zitten, terwijl dat op toiletbrillen ongeveer 186 zijn.
Een gelamineerd menu? Dat wekt natuurlijk argwaan. De deurklink van het toilet? Eerlijk gezegd, vies. Maar het meest besmette voorwerp tijdens uw lunch is datgene dat u waarschijnlijk direct naast uw glas hebt neergelegd zodra u ging zitten.
Wat u moet onthouden
- Er zitten meer gevaarlijke bacteriën op uw telefoon dan op een oppervlak waarvan u het niet eens vermoedt
- Deskundigen vergelijken smartphones met ‘Trojaanse paarden’ voor besmettelijke micro-organismen
- Eén simpele handeling in een restaurant kan de risico’s aanzienlijk verminderen
Een broedplaats bij 37 graden in je zak
De warmte die de processor van de smartphone afgeeft en het vocht van je handen en ademhaling creëren ideale omstandigheden voor de vermenigvuldiging van bacteriën, waardoor deze apparaten potentiële dragers worden van stafylokokken, E. coli en MRSA. Uw telefoon verzamelt niet zomaar toevallig bacteriën. Hij kweekt ze actief, met dezelfde regelmaat als een laboratoriumincubator.
Het mechanisme is eenvoudig. De natuurlijke huidoliën en de microben die erop leven, worden elke keer dat we een bericht bekijken of een e-mail beantwoorden, overgebracht naar de telefoon. Vermenigvuldig dit met honderd of zelfs tweehonderd keer per dag, wanneer we het scherm aanraken, en je krijgt een oppervlak waarvan de microbiologische belasting veel hoger is dan die van voorwerpen waar we instinctief bang voor zijn.
Onderzoek dat in 2009, 2015, 2017, 2019, 2021 en 2022 in veel landen is uitgevoerd, heeft de aanwezigheid van potentieel gevaarlijke bacteriën, virussen en schimmels op telefoons bevestigd, waaronder E. coli, Staphylococcus en antibiotica-resistente stammen. Deze lijst stemt niet bepaald optimistisch aan tafel.
De paradox van schone handen en een vuile telefoon
Het maakt niet uit hoe vaak u uw handen wast: u raakt voortdurend opnieuw besmet wanneer u uw telefoon oppakt, wat door deskundigen de paradox van ‘schone handen, vuile telefoon’ wordt genoemd. Dit is precies wat er in een restaurant gebeurt. U heeft besteld, de ober is langsgekomen, u bent misschien naar het toilet geweest en heeft uw handen grondig gewassen. Vervolgens keert u terug naar de tafel en pakt uw telefoon precies daar waar u hem had achtergelaten, met al zijn microbiële flora intact.
Uit Brits onderzoek blijkt dat 40 % van de werknemers hun telefoon meeneemt naar het toilet, en slechts een op de vijf desinfecteert deze na terugkomst. Dit cijfer krijgt een bijzondere lading als je je diezelfde telefoon voorstelt, liggend op een wit tafelkleed in een restaurant, op enkele centimeters afstand van het bord. Dit is nog riskanter wanneer ze tijdens het eten worden gebruikt, omdat microben in het voedsel terecht kunnen komen.
Uit onderzoek van de London School of Hygiene and Tropical Medicine bleek dat 92 % van de geteste telefoons besmet was met bacteriën. Niet de meerderheid. Niet een aanzienlijk deel. Negen van de tien telefoons. En het toilet in elk zichzelf respecterend etablissement wordt meerdere keren per dag schoongemaakt. Krislen O, hoofd van het Mediterranean Microbiology Laboratory, bevestigt: “Er bestaat geen twijfel over dat een toilet schoner is dan een mobiele telefoon”, en voegt eraan toe dat “het schoonmaken van het toilet volledig een gewoonte is geworden”. Maar het schoonmaken van de telefoon is dat niet.
Moet je je hier echt zorgen over maken?
Eerlijk antwoord: dat hangt af van de omstandigheden. Microbioloog Philippe Thirno wijst erop dat het aantal bacteriën op de telefoon er niet toe doet, zolang je je handen goed wast voor het eten of bij contact met voedsel. Professor Le Monnier, hoofd van de afdeling klinische microbiologie van het Saint-Joseph-ziekenhuis in Parijs, vat het als volgt samen: “Het is onmogelijk om in een steriele omgeving te leven.” Dit is een waardevolle nuance.
Maar deze nuance heeft zijn grenzen. Een omgeving vol ziekteverwekkende bacteriën vormt een verhoogd risico voor mensen met een verzwakt immuunsysteem, zwangere vrouwen, kinderen en zieken, die minder goed bestand zijn tegen bedreigingen. En zelfs voor een gezond persoon noemden wetenschappers in 2024 mobiele telefoons een echt “Trojaans paard” voor besmettelijke microben. Deze term is niet toevallig gekozen: het gevaar komt van binnenuit en is niet zichtbaar.
Er is ook de vraag naar werkelijk zorgwekkende ziekteverwekkers. Volgens dr. Charles Gerba, hoogleraar microbiologie, komen onder de bacteriën die op smartphones worden aangetroffen vaak E. coli-stammen, het griepvirus en MRSA voor. MRSA (methicilline-resistente Staphylococcus aureus) is een stam die resistentie tegen antibiotica heeft ontwikkeld en daarom moeilijk te behandelen kan zijn. We zijn ver verwijderd van een nulrisico.
Wat we in de praktijk doen
Volgens gegevens van Harvard maakt slechts 5 % van de mensen hun smartphone vaker dan twee keer per jaar schoon. Vijf procent. En dat terwijl we dit voorwerp honderden keren per dag met onze handen aanraken. Het schoonmaken van de smartphone is geen gewoonte geworden, in tegenstelling tot het wassen van de handen, dat op zijn beurt al decennialang door gezondheidscampagnes wordt gepromoot.
Het proces zelf is eenvoudig. Meestal wordt aangeraden om doekjes met 70% isopropylalcohol te gebruiken, omdat andere opties te schurend kunnen zijn voor het scherm van de telefoon. Het is ideaal om alle oppervlakken te desinfecteren: het scherm, de knoppen, de achterkant en de zijkanten van het apparaat. Wees echter voorzichtig met de frequentie: zelfs reinigingsmiddelen met een laag alcoholgehalte kunnen na verloop van tijd de beschermende coating van het scherm aantasten, en het wordt afgeraden om het scherm meerdere keren per dag met alcohol af te vegen. Voor dagelijks gebruik wordt een snelle reiniging aanbevolen, met een grondige reiniging één keer per week.
In een restaurant blijft de eenvoudigste reflex waarschijnlijk de meest effectieve: laat je telefoon tijdens het eten in je zak of tas zitten en haal hem er pas na het eten weer uit. Guillem Rouayé, onderzoeker bij de afdeling Ecologie en Evolutie van Antibioticaresistentie van het Pasteur Instituut, verwoordt het als volgt: “Als je de hygiënevoorschriften in acht neemt en jezelf aanleert je telefoon schoon te maken, zal deze geen bron van zorg worden.” Dit is geen paranoia. Het is gewoon de erkenning dat sommige voorwerpen evenveel aandacht verdienen als de oppervlakken waar we al op letten, en dat de gevaarlijkste daarvan niet noodzakelijkerwijs degene zijn die we vermoedden.
