Uit de biologie weten we dat er vier bloedgroepen bestaan: A, B, AB en 0, en dat elk van deze groepen een zogenaamde Rhesusfactor heeft, die positief of (zelden) negatief kan zijn.
Er bestaat ook een bloedgroep die zo zeldzaam is dat minder dan 50 mensen deze hebben. Wat is ‘gouden bloed’ en waarin verschillen de dragers ervan?
Verspreiding van bloedgroepen
Gouden bloed is de zeldzaamste bloedgroep, maar het is alleen in naam goud. De uniekheid ervan blijkt uit de Rhesusfactor, die noch positief, noch negatief is — wetenschappers noemen deze Rh-nul. Voordat we ingaan op hoe dit mogelijk is, laten we eerst even terugblikken op bloedgroepen. De indeling in bloedgroepen hangt samen met de aanwezigheid van karakteristieke eiwitten in de rode bloedcellen — de bloedgroepantigenen. Op dit moment zijn er bij de mens 32 van dergelijke systemen beschreven.
De belangrijkste zijn de AB0-hoofdgroepen en het Rh-systeem. Ter herinnering:
- Groep 0 — afwezigheid van antigeen in de rode bloedcellen
- Groep A — antigeen A
- Groep B — antigeen B
- Groep AB — antigenen A en B
In het bloedserum bevinden zich op hun beurt antistoffen die gericht zijn tegen het antigeen dat in de rode bloedcellen ontbreekt:
- Groep 0 — antistoffen anti-A en anti-B
- Groep A — antistoffen anti-B
- Groep B — antistoffen anti-A
- Groep AB – geen antistoffen
Naast de antigenen A en B spreken we bij het bepalen van bloedgroepen ook over antigeen D. Als we antigeen D hebben, en dat is bij 85% van de mensen het geval, spreken we van een Rh-positieve bloedgroep. Bij afwezigheid van antigeen D spreken we van een Rh-negatieve bloedgroep. In werkelijkheid bestaan er 61 bloedgroepantigenen, en de indeling in negatief/positief heeft slechts betrekking op één antigeen – het D-antigeen.
Bij transfusies kunnen mensen met de Rh-factor bloed doneren voor zowel mensen met de Rh-factor als voor mensen met de Rh+-factor. Bloed van mensen met de Rh+-factor kan alleen worden toegediend aan mensen met dezelfde factor. Bloedgroep 0 Rh- wordt beschouwd als de universele bloedgroep, omdat het aan iedereen kan worden toegediend (het bevat geen van de genoemde antigenen). En hoe zit het met ‘goudbloed’?
De zeldzaamste bloedgroep – ‘gouden bloed’
‘Gouden bloed’ bevat geen van de 61 Rh-antigenen. Het is dus noch positief, noch negatief. Dit is Rh-nul. Het eerste geval van een persoon met de Rh-nul-factor werd in 1961 ontdekt en beschreven bij een inheemse Australische vrouw. Wetenschappers schatten dat wereldwijd één op de zes miljoen mensen ‘gouden bloed’ kan hebben. Tot op heden zijn er slechts 43 gevallen bevestigd van mensen met deze uiterst zeldzame bloedgroep.
Net als elke andere bloedgroep is ‘gouden bloed’ erfelijk. Volgens het portaal iflscience.com is de oorzaak een mutatie in het RHCE-gen, geërfd van beide ouders — dit fenomeen staat bekend als autosomaal-recessieve overerving, waarbij we twee kopieën van het gemuteerde gen erven, één van elke ouder.
Mensen met ‘goudbloed’ worden beschouwd als universele donoren voor andere mensen met zeldzame bloedgroepen. Voor henzelf is het hebben van ‘gouden bloed’ echter een enorme last, want als ze gezondheidsproblemen krijgen, is het vinden van geschikt bloed voor hen bijna een onmogelijke opgave. Daarom wordt mensen met ‘gouden bloed’ aangeraden om het ‘voor het geval dat’ voor zichzelf te doneren.
