Je hoort er overal over: op verpakkingen van yoghurt, in biologische winkels en bij de apotheek…
Probiotica worden gepresenteerd als onmisbare bondgenoten in ons dieet. Maar wat gaat er schuil achter deze marketingclaim, waarvoor zijn ze eigenlijk nodig en wat zegt de wetenschap hierover?
Ze zijn met miljarden aanwezig en leven al vanaf onze geboorte in onze darmflora.
De rol van probiotica in de darmen
Probiotica zijn volgens de definitie van de WHO “levende micro-organismen die, wanneer ze in voldoende hoeveelheden worden ingenomen, een gunstige invloed hebben op de gezondheid”.
Onze darmen herbergen dus tientallen triljoenen micro-organismen. Dit is de meest omvangrijke microbiota in ons lichaam, zoals het Institut Pasteur aangeeft. In gezonde toestand is deze microbiota rijk en divers, bestaande uit virussen, schimmels en andere bacteriën.
Echter, de moderne voeding, het gebruik van antibiotica, milieuvervuiling of stress kunnen deze veranderen. Deze onevenwichtigheden kunnen leiden tot stoornissen of ziekten — obesitas, diabetes, depressie, kanker, enz. Juist in deze context kunnen probiotica helpen.
Let op, probiotica mogen niet worden verward met prebiotica! Dit zijn voedingsvezels die de nuttige bacteriën van de microbiota voeden en een verandering in de activiteit ervan teweegbrengen, wat een gunstige invloed heeft op de gezondheid.
Wat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek
Probiotica zijn het onderwerp geweest van verschillende onderzoeken, met name in het geval van het prikkelbare darm syndroom, constipatie, door chemotherapie veroorzaakte diarree of gewichtstoename.
Een onderzoek onder leiding van Fei Ding, dat 17 klinische proeven en 1.256 deelnemers omvatte en in 2024 werd gepubliceerd, toonde aan dat het innemen van probiotica de consistentie en frequentie van de ontlasting verbetert en ook bepaalde symptomen bij patiënten verlicht. Nieuw bewijs voor deze effectiviteit moet echter worden ondersteund door aanvullend onderzoek.
In 2025 toonden de resultaten van een meta-analyse onder leiding van Qingfang Zeng aan dat het gebruik van probiotica maag- en darmklachten kan verlichten. Hoewel de conclusies bemoedigend blijven, zijn ze toch voorzichtig van aard.
In de oncologie toont een andere meta-analyse uit hetzelfde jaar, uitgevoerd door Zahir Kureshi, aan dat het innemen van probiotica de frequentie van door chemotherapie veroorzaakte diarree vermindert. Dit is een veelbelovende manier om het welzijn van patiënten die een behandeling ondergaan te verbeteren.
Zijn alle probiotica hetzelfde?
Het antwoord kan in één woord worden samengevat: nee. En dat is een zeer belangrijk punt.
De effectiviteit van probiotica hangt af van de bacteriestam, die verschillende effecten heeft op het spijsverteringsstelsel. Zo worden de stammen Lactobacillus acidophilus of Bifidobacterium breve in verband gebracht met een vermindering van een opgeblazen gevoel en een verbetering van de regulering van de darmtransit. Lactobacillus rhamnosus en Bifidobacterium lactis dragen bij aan het beperken van de vermenigvuldiging van ongewenste micro-organismen.
Ook de hoeveelheid bacteriën die per dag wordt ingenomen, is van groot belang. Volgens gegevens van de WHO bevatten de producten die op de markt zijn tussen de 1 en 10 miljard KVE/dosis (kolonievormende eenheden). Hoewel bij dergelijke doseringen bepaalde effecten zijn waargenomen, zijn voor het bereiken van andere effecten hogere doseringen nodig. De organisatie wijst erop dat “het onmogelijk is om een algemene aanbevolen dosis voor alle probiotica vast te stellen”, aangezien deze door klinische studies moet worden bevestigd.
Met dit in gedachten bieden sommige merken meer geconcentreerde formules aan, die tot 40 miljard CFU/dosis bevatten en meerdere stammen combineren. Dit geldt met name voor het merk greenwhey, dat een supplement heeft ontwikkeld op basis van ongeveer tien stammen, waarmee aan de verschillende behoeften van de microbiota kan worden voldaan.
Toch is het in het dagelijks leven belangrijk de voorkeur te geven aan een dieet dat rijk is aan gefermenteerde producten, zoals yoghurt, kefir, zuurkool, miso of kombucha. Deze producten vormen een natuurlijke en gevarieerde bron van probiotica, waaraan – afhankelijk van de behoeften, de gezondheidstoestand en de aanbevelingen van specialisten – voedingssupplementen kunnen worden toegevoegd.
