In sommige soorten kleding en sieraden zijn concentraties van gevaarlijke stoffen aangetroffen die de normen zelfs tot enkele honderden malen overschrijden.
In 2026 heeft de Handelsinspectie 332 partijen goederen gecontroleerd die in winkels verkrijgbaar zijn: kleding en lederwaren, sieraden, spijkerbroeken en kleding met prints, jassen, beddengoed voor volwassenen en kinderen. Bij 7% van de gecontroleerde artikelen rezen twijfels. Hoewel dit op het eerste gezicht een klein percentage lijkt, spelen de details een cruciale rol – in sommige gevallen werden de normen vele malen overschreden.
De grootste overschrijdingen werden vastgesteld bij cadmium (meer dan 440 keer de norm, die 100 mg/kg bedraagt), lood (333-voudige overschrijding, de norm bedraagt 500 mg/kg) en ftalaten (57 keer meer dan de norm). Dit zijn waarden die niet binnen de marges van een toevallige productiefout vallen. Ze wijzen eerder op ernstige tekortkomingen in het productie- en kwaliteitscontroleproces.
De grootste controverse ontstaat rond sieraden, omdat deze in direct en vaak langdurig contact staan met de huid. Zoals uit de inspectieresultaten blijkt, werden juist hierin recordoverschrijdingen van de normen vastgesteld — zelfs tot enkele honderden keren hoger dan de toegestane waarden.
Op de lijst van aangetroffen stoffen staan verbindingen die bij toxicologen welbekend zijn:
- cadmium — een zwaar metaal met kankerverwekkende werking, dat zich in het lichaam ophoopt en de nieren en het botstelsel beschadigt;
- lood — bijzonder gevaarlijk voor kinderen, heeft een negatieve invloed op de ontwikkeling van het zenuwstelsel;
- ftalaten — worden gebruikt om kunststoffen soepeler te maken; er wordt vermoed dat ze hormoonverstorend werken en de vruchtbaarheid aantasten; in de geteste producten werd een overschrijding vastgesteld, met name in een gewaxt tafelkleed;
- chroom (VI) — een sterk allergeen en kankerverwekkend;
- formaldehyde — kan irritatie van de huid en de luchtwegen veroorzaken; komt voornamelijk voor in de geteste lederwaren.
Hun aanwezigheid in alledaagse producten zou niet mogen voorkomen — zeker niet in zulke hoge concentraties.
Waarom komen dergelijke producten op de markt?
Het probleem is van systemische aard en wordt veroorzaakt door verschillende factoren. Ten eerste bemoeilijken wereldwijde toeleveringsketens een effectieve kwaliteitscontrole. Producten worden vaak vervaardigd in landen waar de veiligheidsnormen afwijken van de Europese.
Ten tweede gaat de lage prijs – het belangrijkste voordeel van veel accessoires of kleding – vaak hand in hand met het gebruik van goedkope, inferieure materialen.
Ten derde vindt de controle voornamelijk achteraf plaats, dat wil zeggen nadat de producten al op de markt zijn gebracht. De inspectie wordt steekproefsgewijs uitgevoerd, wat betekent dat een deel van de gevaarlijke producten onopgemerkt kan blijven.
Hoewel de verantwoordelijkheid in de eerste plaats bij de fabrikanten en importeurs ligt, zijn het in de praktijk juist de consumenten die waakzaam moeten zijn.
Onze aandacht moet vooral worden getrokken door een zeer lage prijs van sieraden of accessoires, het ontbreken van informatie over de samenstelling van de materialen, het ontbreken van een merknaam van de fabrikant of importeur, en een sterke geur (die vaak wijst op de aanwezigheid van formaldehyde of ftalaten).
Het is ook goed om te onthouden dat producten die in contact komen met de huid – vooral bij kinderen – uit betrouwbare bronnen moeten komen.
